تاریخچهٔ تاروت
تاروت
تاروت در نیمهٔ نخست سدهٔ پانزدهم در شمال ایتالیا به‌عنوان ورق بازی زاده شد. بیش از سیصد سال بعد، حدود اواخر سدهٔ هجدهم، مردم آن را برای فال به کار گرفتند. این داستان که تاروت از مصر باستان آمده بسیار مشهور است، اما هیچ مدرکی برای آن وجود ندارد.
گاه‌شمار
- دههٔ 1370ورق‌های بازی، نیاکان دسته‌های امروزی، از جهان اسلام به اروپا می‌رسند
- حدود 1418–1425بنا بر اسناد، فیلیپو ماریا ویسکونتی، دوک میلان، دسته‌ای ویژه با تصویر خدایان سفارش می‌دهد (کارت‌ها از میان رفته‌اند)
- 1440سندی در فلورانس برای نخستین بار از کارت‌های trionfi نام می‌برد
- دهه‌های 1440–1460دسته‌هایی دست‌نگار برای خاندان‌های ویسکونتی و اسفورتسا در میلان ساخته می‌شود
- حدود 1500نام tarocco رواج می‌یابد
- سده‌های هفدهم و هجدهمدر فرانسه دسته‌هایی که با قالب چوبی چاپ می‌شوند به فراوانی ساخته می‌شوند و الگویی شکل می‌گیرد که بعدها تاروت مارسی نامیده می‌شود
- 1781کور دو ژبلن می‌نویسد که تاروت کتابی از مصر باستان است
- دههٔ 1780اتئیا کتابی دربارهٔ خواندن تاروت و دسته‌ای طراحی‌شده برای فال منتشر می‌کند
- دههٔ 1850الیفاس لوی 22 کارت آرکانای اعظم را به 22 حرف الفبای عبری پیوند می‌دهد
- 1888انجمن هرمسی سپیده‌دم زرین در لندن بنیان گذاشته می‌شود و تاروت را به طالع‌بینی و کابالا پیوند می‌دهد
- 1909دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت منتشر می‌شود
- 1969دستهٔ توت منتشر می‌شود
- دههٔ 1970چاپ‌های تازهٔ دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت در همه‌جا پخش می‌شود و تاروت در ژاپن به‌عنوان دستهٔ فال شناخته می‌شود
زاده شدن به‌عنوان بازی ورق
در اواخر سدهٔ چهاردهم، ورق‌های بازی از جهان اسلام به اروپا رسیدند. چهار خال داشتند و هر خال کارت‌های عددی و کارت‌های درباری، درست مانند ورق‌هایی که می‌شناسیم.
در نیمهٔ نخست سدهٔ پانزدهم، در دربارهای شمال ایتالیا، دسته‌ای از کارت‌های تصویری به این دسته افزوده شد. این کارت‌های اضافی را trionfi (تریونفی) یعنی «پیروزی‌ها» می‌نامیدند و در بازی بر همهٔ کارت‌های دیگر برتری داشتند. واژهٔ انگلیسی «trump» (برگ حکم) از همین «triumph» (پیروزی) آمده است.
کهن‌ترین سندی که از آن‌ها نام می‌برد از فلورانس و سال 1440 است. پیش از آن، حدود 1418–1425، نامه‌ای می‌گوید که فیلیپو ماریا ویسکونتی، دوک میلان، دسته‌ای ویژه با تصویر خدایان سفارش داده بود. اما آن کارت‌ها از میان رفته‌اند و نمی‌توانیم بگوییم که شبیه تاروت بودند یا نه.
دسته‌های ویسکونتی–اسفورتسا
کهن‌ترین کارت‌های تاروتِ برجامانده، کارت‌های دست‌نگاری‌اند که برای خاندان‌های ویسکونتی و اسفورتسا، فرمانروایان میلان، ساخته شدند. این‌ها کارت‌هایی باشکوه با ورق طلا هستند و حدود پانزده دسته از آن‌ها برجا مانده که بیشترشان ناقص‌اند. این کارت‌ها در کتابخانهٔ مورگان در نیویورک، آکادمیا کارارا در برگامو، کتابخانهٔ بینیکی در دانشگاه ییل و مجموعه‌های دیگر نگهداری می‌شوند.
این کارت‌ها از آن اشراف بودند و نه برای فال، بلکه برای بازی‌ای به کار می‌رفتند که در آن بازیکنان با دست‌هایی که با برگ حکم می‌بردند امتیاز می‌گرفتند.
نام «tarocco»
از حدود 1500، نام tarocco (جمع: tarocchi) کم‌کم جای trionfi را گرفت. در فرانسوی به tarot تبدیل شد. هیچ‌کس نمی‌داند این واژه از کجا آمده است.
گسترش با چاپ قالب چوبی
در سدهٔ شانزدهم کارت‌ها با قالب چوبی چاپ شدند و نه فقط اشراف، بلکه مردم عادی شهرها هم با آن‌ها بازی می‌کردند.
در فرانسهٔ سده‌های هفدهم و هجدهم، کارت‌سازان بسیاری دسته‌های تاروت را تقریباً بر یک الگو می‌ساختند. نمونه‌های مشهور کارت‌های ژان نوبله در پاریس (حدود 1650)، ژان دودال در لیون (حدود 1700) و نیکولا کونور در مارسی (1760) است. این الگو بعدها تاروت مارسی نام گرفت.
بازی‌هایی که با تاروت انجام می‌شوند هنوز زنده‌اند. در فرانسه jeu de tarot بسیار بازی می‌شود؛ در اتریش و دیگر بخش‌های اروپای مرکزی این بازی تاروک نام دارد؛ و در بولونیای ایتالیا هنوز tarocchino بازی می‌کنند.
تبدیل شدن به دستهٔ فال
نظریهٔ مصری (1781)
در 1781، آنتوان کور دو ژبلن، دانشمند فرانسوی، در اثر خود Le Monde primitif (جهان نخستین) نوشت که تاروت بازماندهٔ «کتاب توت» است که کاهنان مصر باستان دانش خود را در آن نوشته بودند. در همان جلد، جستاری از کنت دو مله هم هست دربارهٔ اینکه چگونه از تاروت برای فال استفاده کنیم.
در آن زمان هیچ‌کس نمی‌توانست هیروگلیف بخواند، پس راهی برای سنجیدن این ادعا نبود. پس از رمزگشایی هیروگلیف هم چیزی مربوط به تاروت یافت نشد. با این همه، به خاطر این نظریه مردم تاروت را «کارت‌های رازآمیز» دانستند.
اتئیا (دههٔ 1780)
اتئیا (نام واقعی: ژان-باتیست آلیه)، فال‌گیری در پاریس، در دههٔ 1780 کتاب‌هایی دربارهٔ فال تاروت منتشر کرد و بعدها دسته‌ای طراحی‌شده برای فال ساخت. گفته می‌شود او نخستین کسی در اسناد است که فال تاروت را پیشهٔ خود کرد.
پیوند با رازوری (سدهٔ نوزدهم)
در فرانسهٔ سدهٔ نوزدهم، الیفاس لوی در آثار دههٔ 1850 خود، 22 کارت آرکانای اعظم را به 22 حرف الفبای عبری پیوند داد. این اندیشه که کابالا (اندیشهٔ رازورانهٔ یهودی) را بر تاروت بنشانند، پایهٔ بسیاری از تفسیرهای بعدی شد.
انجمن هرمسی سپیده‌دم زرین، که در 1888 در لندن بنیان گذاشته شد، این کار را پیش برد و تناظرهای مفصلی میان کارت‌ها، طالع‌بینی، حروف عبری و کابالا تعیین کرد. همین انجمن جای عدالت (8) و قدرت (11) را عوض کرد، تا قدرت که با برج اسد پیوند دارد و عدالت که با برج میزان پیوند دارد، به ترتیب منطقةالبروج قرار گیرند.
تقریباً در همان زمان این نظریه هم رواج یافت که «کولی‌ها» (مردم رومانی) تاروت را به اروپا آورده‌اند. اما تاروت پیش از آنکه رومانی‌ها در اروپا شناخته شوند در دربارهای ایتالیا به کار می‌رفت، پس این نظریه هم پایه‌ای ندارد.
دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت (1909)
در 1909، رایدر، ناشری در لندن، دسته‌ای منتشر کرد که آرتور ادوارد ویت، عضو سپیده‌دم زرین، آن را طراحی کرده بود و پاملا کولمن اسمیت، هنرمند، آن را کشیده بود. سال بعد ویت راهنمایی برای آن با نام The Pictorial Key to the Tarot منتشر کرد.
نوآوری این دسته این بود که روی هر 56 کارت عددی آرکانای اصغر آدم‌ها و صحنه‌هایی کشیده شده بود. کارت‌هایی که پیش‌تر فقط نماد داشتند، مانند «سهٔ شمشیر»، حالا مثلاً قلبی را نشان می‌دادند که سه شمشیر در آن فرو رفته است، تا بتوان معنا را از خود تصویر حدس زد.
گمان می‌رود این شیوهٔ کشیدن صحنه روی کارت‌های عددی تا اندازه‌ای از یک دستهٔ تاروت ایتالیایی سدهٔ پانزدهم به نام سولا بوسکا الهام گرفته باشد. دستهٔ سولا بوسکا در زمان خود از این نظر بی‌همتا بود که هر 78 کارتش تصویر داشت، و در 1907 عکس همهٔ کارت‌هایش به موزهٔ بریتانیا اهدا شد. برای نمونه، دهِ شمشیر سولا بوسکا و دهِ عصای رایدر–ویت–اسمیت هر دو کسی را نشان می‌دهند که باری را حمل می‌کند، در حالتی بسیار همانند.
در دههٔ 1970، دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت در آمریکا دوباره چاپ شد و همه‌جا پخش شد، و امروز بیشتر دسته‌هایی که فروخته می‌شوند بر پایهٔ تصویرهای آن ساخته شده‌اند.
دستهٔ توت و سدهٔ بیستم
الیستر کرولی، رازورز انگلیسی، با همکاری فریدا هریس، نقاش، میان 1938 و 1943 دسته‌ای تازه ساخت. این همان دستهٔ توت است که در 1969، پس از مرگ هر دو، منتشر شد.
در نیمهٔ دوم سدهٔ بیستم، دیدگاهی بر پایهٔ اندیشه‌های کارل گوستاو یونگ، روان‌شناس، هم رواج یافت که کارت‌ها را آینهٔ ذهن می‌داند.
گفته می‌شود تاروت در ژاپن از حدود دههٔ 1970 از راه کتاب‌ها و مجله‌ها به‌عنوان دستهٔ فال به‌طور گسترده شناخته شد. امروز هم بیشتر کتاب‌ها و دسته‌های ژاپنی از سنت رایدر–ویت–اسمیت پیروی می‌کنند.
باورهای نادرست رایج
- از مصر باستان آمده است: نظریه‌ای که کور دو ژبلن در 1781 مطرح کرد و هیچ مدرکی پشت آن نیست. کهن‌ترین کارت‌های تاروت از ایتالیای سدهٔ پانزدهم‌اند.
- «کولی‌ها» (مردم رومانی) آن را آوردند: نظریه‌ای از سدهٔ نوزدهم که آن هم پایه‌ای ندارد.
- از آغاز ابزار فال بود: تاروت بیش از سیصد سال بیشتر دستهٔ بازی بود. تنها از اواخر سدهٔ هجدهم برای فال به کار رفت.
برای مطالعهٔ بیشتر
- Michael Dummett, The Game of Tarot: From Ferrara to Salt Lake City, Duckworth, 1980
- Ronald Decker, Thierry Depaulis, Michael Dummett, A Wicked Pack of Cards: The Origins of the Occult Tarot, Duckworth, 1996
- Arthur Edward Waite, The Pictorial Key to the Tarot, William Rider & Son, 1910
- توضیحات کتابخانهٔ مورگان، آکادمیا کارارا و کتابخانهٔ بینیکی دانشگاه ییل دربارهٔ دسته‌های ویسکونتی–اسفورتسا
منابع تصویرها
تصویر بالای صفحه برای همین سایت ساخته شده است. همهٔ تصویرهای کارت‌ها از آثار اصلی در مالکیت عمومی‌اند و از Wikimedia Commons گرفته شده‌اند.
- امید، دستهٔ کری–ییل: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی؛ عکس از کتابخانهٔ بینیکی دانشگاه ییل)
- قدرت، دستهٔ ویسکونتی–اسفورتسا: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی؛ اسکن از دستهٔ بازسازی‌شدهٔ Dal Negro با نام I Tarocchi dei Visconti)
- سهٔ شمشیر، دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت (نخستین ویراست، Pam-A): Wikimedia Commons (مالکیت عمومی؛ منتشرشده پیش از 1931، و ویت، دارندهٔ حق نشر، در 1942 درگذشت؛ اسکن از muzendo.jp)
- دیوانه، تاروت مارسی ژان دودال: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی)
- مرد آویخته، Le Monde primitif اثر کور دو ژبلن: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی)
- دهِ شمشیر، دستهٔ سولا بوسکا: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی)
- دهِ عصا، دستهٔ رایدر–ویت–اسمیت: Wikimedia Commons (مالکیت عمومی)
